|
13-12-2005, 14:26
|
#1 |
Lİnux Derslerİ
1 Unix ve Linux’un Tarihçesi ve Gelisimi 1.1 UNIX’in olusumu 1960’larda AT&T’nin Bell Laboratuarlari,MIT ve General Electric’in ortaklasa yürüttükleri bir projede “Multics” isimli bir isletim sisteminin patentini aldilar. Bell Labaratuari bu projeden çekilene kadar iki çalisani , Dennis Ritchie ve Ken Thompson, bu proje de çalisti. Bell Laboratuarlari bu projeden çekildikten sonra bu iki kisi yeni bir projede bir isletim sistemi ortaya çikardilar. Isletim sistemine “Multics” adindan esinlenerek “Unics” ismi takildiysa da daha sonralari bu isim UNIX olarak degistirildi. UNIX’in en temel özelligi Dennis Ritchie tarafindan yaratilan C dili ile olusturulmasiydi. Isletim sistemleri o güne kadar sistemin mimarisine bagli olan makine dili ile yazilmaktaydi. UNIX isletim sistemi makine dili yerine C dili temel alinarak kodlanmisti. Bu da isletim sisteminin diger platformalara tasinmasini kolaylastiriyordu. UNIX isletim sistemi duyulmaya basladiktan sonra basta üniversiteler olmak üzere bir çok kisi ve kurumun ilgisini çekti. Özellikle üniversitelerin bilgisayar bilimleri bölümlerinde okuyan ve çalisan kisilerin destegi ile birlikte UNIX kisa zamanda büyük bir ilerleme kaydetti. Bunun sonucu olarakta en önemli bilgisayar isletim sistemi ünvanini eline geçirdi. 1980’lerin basinda AT&T UNIX isletim sisteminden para kazanma yoluna gitti ve isletim sistemini özel lisanslar ile pazarlamaya basladi. UNIX’in ortaya çiktigi günden itibaren isletim sisteminin gelismesine yardimda bulunan bir çok kisi bu karara karsi çikti. Bunun üzerine amaci UNIX benzeri ve parasiz dagitilabilen bir isletim sistemi ortaya çikarmak olan GNU projesi Richard Stallman tarafindan baslatildi.GNU’yu desteklemesi için 1984 yilinda Stallman ve arkadaslari “Free Software Foundation (FSF)” projesini yarattilar. FSF’te “free” ile anlatilmak istenen bedava olan yazilimdan çok özgürce dagitilan yazilim manasini tasimaktaydi. FSF’e göre herhangi bir amaç için kullanilabilen , kopyalanip üzerinde gerekli degisiklik yapilabilen ve daha gelismis bir yazilim sistemine dahil edilebilen yazilim serbest yazilim(free software) olarak kabul edilmisti. Bu özgürlükler için temel olarak gereken sey yazilimin koduna erisimdi. Bu yüzden bu akim ayni zamanda “Kaynak Kodu Açik Yazilim – Open Source Software (OSS)” olarak da anilir.Linux günümüzde bulunan en büyük kaynak kodu açik yazilimdir. 1.2 Linux’un ortaya çikisi AT&T UNIX isletim sistemini para ile lisanslayana kadar , UNIX üniversitelerde bilgisayar bilimi ögrencilerine isletim sistemlerini ögretmek için kullanilan bir araçti. AT&T’nin yaptigi degisiklik sonrasi üniversitelerin yeni bir isletim sistemine ihtiyaci ortaya çikti. Bunun üzerine Andrew Tannenbaum UNIX benzeri bir isletim sistemi olan MINIX isletim sistemini ortaya çikardi. 1990 yilinda Finli bilgisayar bilimi ögrencisi Linus Torvalds Intel mimarisindeki bilgisyarlar için hafiza yönetimi yapan bir yazilim üzerinde çalismaya basladi. Bir zaman sonra bu projesinin genisletilmis halinin UNIX çekirdegi gibi çalisabilecegini fart etti. 1991 yilinda comp.os.minix haber grubuna üzerinde çalistigi projeyi bildiren ve gelistirme için öneri isteyen bir mesaj gönderdi. Torvalds bu yeni isletim sistemine Linus’un MINIX’i olarak tanimladigi LINUX adini verdi. Unix üzerinde program gelistiren kisilerden Linux’un gelistirilmesi için yardim teklifleri gelmeye basladi. Linux’un bir önemli yani ise GNU projesinin eksik olan bir parçasini doldurmasiydi. GNU projesi çerçevesinde yaratilacak olan Unix benzeri isletim sisteminin çogu parçalari bitmisti. Yapilmayan en önemli parça isletim sisteminin çekirdegi idi. Bu eksikte Linux tarafindan kapatilmis oldu. 1994 yilinda Linux 1.0 serisi kernel GPL lisansi altinda yayinlandiginda , Linux 100,000 kullaniciya erismisti. Günümüzde Linux’un milyonlar ile belirtilen bir kullanici kitlesi bulunmakta. Son kullanici pazarinda da gün geçtikce güçlenmesine ragmen Linux günümüzde çogunlukla sunucularda kullanilan bir isletim sistemidir. Yapilan arastirmalarda Internet’te bulunan web sunucularinin büyük çogunlugu Linux isletim sistemi üzerinde çalismaktadir. 1.3 Linus Torwalds’in comp.os.minix Haber Grubuna attigi mesaj From: torvalds@klaava.Helsinki.FI (Linus Benedict Torvalds) Newsgroups: comp.os.minix Subject: What would you like to see most in minix? Summary: small poll for my new operating system Message-ID: < 1991Aug25.205708.9541@klaava.Helsinki.FI> Date: 25 Aug 91 20:57:08 GMT Organization: University of Helsinki Hello everybOdy out there using minix – I’m doing a (free) operating system (just a hobby, won’t be big and professional like gnu) for 368 (486) AT clones. This has been brewing since april, and is starting to get ready. I’d like any feedback on things people like/dislike in minix, as my OS resembles it somewhat (same pysical layout of the file-system (due to practical reasons) among other things). I’ve currently ported bAsh(1.0  and gcc(1.40), and things seem to work. This implies that I’ll get something practical with in a few months, and I’d like to know what features most people would want. Any suggestions are welcome, but I won’t promise I’ll implement them  Linus ( torvalds@kruuna.helsinki.fi) PS. Yes – it’s free of ant minix code, and it has multi-threaded fs. It is not portable (uses 386 task switching etc), and it probably never will support anything other than AT-harddisks, as that’s all I have. Burtaya kadar linux un dogusunu anlattik. Gelelim Internette en Önemli olan konuya. Olmazsa olmazimiz olan ag ortamlari... *********************************** 2 TEMEL AG BILGISI 2.1 ISO/OSI ve TCP/IP Referans Modelleri LAN, MAN ve WAN’lar, gelistirilme süreçleri içindeki ilk uyarlamalarinda oldukça karmasik bir yapi arzetmekteydi. 1980 ‘lerde networklerin sayilarinda ve büyüklüklerindeki inanilmaz artis olamaya basladi. Birçok kurulus ve firma, sahip olduklari networkleri, daha yüksek verim almak amaciyla, yeni teknolojiler gelistirildikçe ve yeni ürünler üretildikçe, bunlardan faydalanarak gelistirmeye ve yeni networkler olusturmaya basladilar. 1980’lerin ortalarinda bu organizasyonlar, büyümenin getirdigi yeni bir takim problemlerle karsi karsiya kaldilar. Yeni ve degisik belirtimler (specifications) ve uyarlamalar kullanan networklerin birbiri ile iletisim kurmasida giderek zorlasmisti. Bu yüzden patentli yada kurulusa özel networklerden (proprietary) vazgeçmeye baslanmistir. Patentli networkler, özel olarak gelistirilen, yönetilen ve kurulusa özel networklerdir. Bu yüzden tüm teknoloji bu kuruluslarin kontrolü altinda ve yönetimi altindadir. Bunun tersi olarak “Serbest” ise, halk tarafindan teknolojinin serbest olarak kullanimi anl***** gelir. Networklerin uyumsuz ve biribiri ile iletisim kurmama gibi sorunlarini çözmek için, International Organization for Standardization (ISO) DECNET, IBM SNA, ve TCP/IP gibi birçok network çesitini inceleyerek, bir kurallar kümesi yaratmistir. Bu arastirmanin bir sonucu olarak ISO, üretici firmalarin kendi içlerinde ve digerleri ile uyumlu olan, iletisim kurabilen ve birlikte çalisabilen networkler üretemelerine yardimci olmustur. ISO’nun 1984 de yayinladigi OSI (Open System Interconnectivity) referans modeli, dünya üzerinde degisik birçok üretici firmanin ürettigi degisik tiptteki networklerin biribiri ile daha uyumlu ve birlikte çalisabilir (interoperability) olmasini garantileyen bir dizi standartlari belirleyerek, üretiçilere bu destegi vermistir. OSI referans modeli network iletisimi için ilk modeldir ve bugün birçok üretici ürünlerine bu modele dayali olarak gelistirmektedirler. OSI referans modeli katmanli yapiya sahip bir netwrok modelidir. Her katmandaki network fonksiyonlarinin ayri ayri izlenmesine izin verir. Daha önemlisi, bilginin network üzerinde yolculugunu nasil gerçeklestirdiginin anlasilmasini saglar. Yani, veri paketlerinin yada bir bilginin, uygulama programlarindan (application programs-örnegin, hesap çizelgesi,döküman vs,..) bir ortam (media-örnegin kablo) ve nework yoluyla bir baska bilgisayardaki uygulama progr***** nasil yolculuk ettigini görsellestirerek anlamamiza olanak saglar. OSI referans modelinde, 7 adet numaralandirilmis katman (layer) vardir. 7. Katman : Uygulama Katmani 6. Katman : Sunum Katmani 5. Katman : Oturum Katmani 4. Katman : Tasima Katmani 3. Katman : Network Katmani 2. Katman : Veri - Bagi Katmani 1. Katman : Fiziksel Katman Her katmanda network fonkiyonlarinin o katmana göre belirlenmesine ve bir katmanin görevlerinin digerlerinden ayrilmasina katmanlama (layering) denir. Katmanli network yapisinin birçok faydasi vardir örnegin, • Network iletisimini küçük ve basit parçalara ayirir. Böylece anlasilmasi ve ögrenilmesi daha kolaylasir. • Farkli firmalarin gelistirecegi ve destegini verecegi network parçalarini ve bilesenlerini standartlastirir. • Degisik tipte network donanim ve yaziliminin birbiri ile iletisim kurmasina izin verir. • Bir katmandaki olasi bir degisikligin baska katmanlari etkilemesini engeller. Böylece daha çabuk gelistirilebilirler. Verinin, bir network üzerinde herhangi bir kaynaktan bir hedefe yol alabilmesi için gerekli olan en önemli kriter, networkü olusturan tüm elemanlarin ayni dili konusmasi yada ayni kurallar ailesine u***** haberlesmeleridir. Bu kurallar ailesine PROTOCOL adini veriyoruz. Ag üzerindeki tüm host’lar ayni ag protocolune u***** iletisim kurarlar. 2.1.1 OSI KATMANLARININ YAPISI ve FONKSIYONLARI Her OSI katmani, verinin network üzerinde bir kaynaktan bir hedefe yolculuk edebilmesini saglayan bir dizi fonksiyonlara sahiptir. Yine her katman kendine özel protokollere sahiptir, herhangi bir katmani “ n ” ile gösterirsek, bu katmana ait protokole N. Katman Protokolü (Layer n Protocol) denir. Her OSI katmani network üzerindeki tüm diger cihazlarla (device) veya host’larla türdes (Peer-to-Peer Communication) iletisim kurarlar. Veri katmanlar arasindaki yolculugu esnasinda her katmanda o katmana ait özelliklerini yansitan bir isim alir. Bu sekilde isimlendirme sonucu veriye n. Katman Protocol Veri Elemani adi verilir (N. Layer Protocol Data Unit - PDU). Veri network üzerindeki iletilmeden önce kaynak üzerinde her katmanda ayri ayri o katmana özel bir takim bilgilerle (header ve trailer) sarilarak zarflanir (encapsulation). Hedefte ise ayni veri, her katmanda ayri ayri o katmana özel olan sargilari yada zarflari, ilgili her katmanda ayri ayri açildikça üst katmanlara iletilir (decapsulation). Bir katman ancak kendisine ait zarfi açabilir, bir üstündeki katmana ait zarfi açamaz. Ayni sekilde bir katman zarflama esnasinda bir alt yada üst katman adina bu islemi gerçeklestiremez. Uygulama (Application) <----veri---> Uygulama (Application) Sunum (Presentation) <----veri---> Sunum (Presentation) Oturum (Session) <----veri---> Oturum (Session) Tasima (Transport) <- Segment-> Tasima (Transport) Ag (Network) &nb sp; <---Paket--> Ag (Network) Ver Bagi (Data l ink) <---Çerceve-> Veri Bagi (Data l ink) Fiziksel (Physical) <----- Bit-----> Fiziksel (Physical) &n bsp; &n bsp; Bir katman üst katman protokollerinden gelen protokol veri elemanlarini kendi üzerinde zarfla***** altindaki katmana iletir. Böylece veri en üst katmandan (uygulama katmani-application layer) itibaren zarflanarak en alt katman olan fiziksel katmanda bit katarlarina dönüstürülerek ag ortami (media) vasitasiyla ag üzerinde hedefine dogru ilerler. Hedefte ise her katman kendi protocol veri elemani (PDU) ile ilgilenmek, onu yorumlamak için zarfi açar ve zarf içinde bulunan, o katmanda verinin nasil degerlendirecegi bilgisinin tanimlandigi baslik (header) ve kuyrugu (trailer) inceler. Daha sonra, zarfin veri bölgesinde bulunan ve bir üst katmana ait olan PDU’yu ilgili üst katman protokolünü içeren üst katmana, inceledigi bilgiler isiginda iletir. Böylece gönderen ve alan sistemlerde her katmanin sanal olarak sadece birbirleri ile TÜRDES iletisim kurmasi saglanmis olur. Baska bir deyisle her katman uç sistemlerde, kendi Katman Protokol Veri Elemani ile baglanti kurarak haberlesir. Uygulama, Sunum ve Oturum katmanlarinin protokol veri elemanlarina “ veri “, Tasima katmani protokol veri elemanina “ segment ”, Ag katmani protokol veri elemanina “ paket “, Veri bagi katmanlarinin kullandigi veri elemanina “ frame ” ve Fiziksel katmaninkine ise “ bit “ denir. ISO / OSI katmanli referans modeline göre her katman bir üstündeki OSI katmanina sahip oldugu servis fonksiyonlarini kullanarak servis verir. Hiçbir katman bir altindaki yada bir üstündeki katmani kullanmadan direk olarak diger katmanlar ile veri alis verisinde bulunamaz. Kisa tanimlamalar ile bu katmanlari özetlersek, Katman 7 - Uygulama Katmani , OSI modeline göre kullaniciya veya uygulama süreçlerine en yakin olan OSI katmanidir ve bunlara ag servisleri verir. Baska bir OSI katmanina servis vermeyen tek OSI katmanidir. Uç sistemlerde amaclanan ilgili servisin varligi arastirir, baglantiyi kurar, iletisimi senkronize eder, veri bütünlügü ve hata düzeltme için gerekli yordamlar için uç sistemler ile anlasma saglar. Katman 6 - Sunum Katmani , bir sistemin uygulama katmaninin gönderdigi verinin diger sistemin uygulama katmani tarafindan okunabilir olmasini saglar. Eger gerekirse, ortak bir biçim (format) kullanarak çesitli diger veri biçimleri arasinda dönüstürme saglar Katman 5 - Oturum Katmani , iletisimde bulunan hostlarin sunum katmanlari arasinda oturumu açar, yönetir ve sonlandirir. Ayni zamanda iki uç sistemin sunum katmanlarinin dialoglari arasinda senkronizasyonu ve aralarindaki veri iletisimini saglar. Oturum esnasindaki diologlari Diolog Control mekanizmasi geregi tek bir süreç olarak degil diolog parçalarina bölerek yönetir (Diolog Seperation) .Oturum kontrolünün (session regulation) yaninda oturum katmani, servisin sinifi (class of service – örnegin TwoWayAlternate, TwoWaySimultaneous), etkin veri aktarimi ve problemlerden kaynaklanan kural disi durumlari raporlamak için gerekli olan herseyi saglar. Katman 4 - Tasima Katmani , baglantisiz bir servis olan UDP (User Datagram Protocol ) ve baglantili bir servis olan TCP (Transmission Control Protocol) ile üst katman protokollerine iki tür servis verir. Oturum katmani ve Tasima katmani arasindaki sinir, uygulama protokolleri ve veri-akisi protokolleri arasinda bir sinir olarak düsünülebilir. TCP servisinde gönderen sistemin oturum katmaninin yönettigi oturum boyunca üst katmanlardan gelen veriyi segment adi altinda küçük parçalara sira numarasi vererek böler ve Ag Katmanina iletir. Alici sistemde ise bu sira numaralarina göre segmentlerden asil mesaji olusturmak için önce kaybolan veya hatali olarak alici sisteme ulasmis veriyi gönderen sistemden yeniden ister, sirasi bozuk olan segmentleri siraya dizer ve son olarak segmentleri birlestirerek segmentlerin baslik kisimlarinda belirtilmis hedef port numarasi ile (destination port number) iliskilendirilmis uygulama katmani protokolüne gönderilmek üzere mesaji oturum katmanina iletir. Windowing mekanizmasi ile veri akisi kontrolü saglar. Tasima katmani, üst katmanlarin veri iletisim detaylarina saydam olmalarini saglayacak sekilde servisler verir. Iletisimde bulunan iki bilgisayar arasinda iletisimin nasil güvenilir (reliable) kilinacagi tasima katmaninin görevlerinden biridir. Tasima katmani iletisim servisi verirken, yapay devreleri (virtual circuits) portlar vasitasiyla açar, yönetir ve dogru olarak sonlandirir. Katman 3 - Ag Katmani , cografi olarak ayri bölgelerde bulunan aglardaki iki bilgisayar sistemi arasindaki baglantinin kurulmasi ve iletisim için yol seçimi islevlerini yerine getiren ve karmasik bir yapi içeren bir katmandir. Katman 2 - Veri Bagi Katmani , fiziksel bir l ink üzerinden verinin güvenilir bir sekilde aktarilmasini saglayan, çesitli ag teknolojilerini içinde barindiran bir katmandir. Verinin güvenli olarak iletilebilmesi için fiziksel adresleme, ag topolojileri, aga erisim kontrolü , hata bildirme, framelerin sirali dagitimi, teslimi ve akis kontrolü gibi yapilar ile ilgilenir. Katman 1 – Fiziksel Katman , uç sistemler arasindaki fiziksel l inkin aktif hale getirilmesi, bakimi ve kaldirilmasi için gerekli elektriksel, mekanik, prosedürel ve fonksiyonel belirtimleri (specifications) karakteristikleri ve ayrintilari tanimlar. Bu karakteristikler örnegin voltaj seviyeleri, voltaj degisimi için zamanlama, fiziksel veri hizi, maksimum iletim uzakligi, fiziksel konektörler ve diger benzeri öznitelikler (attributes) fiziksel katman belirtimleri tarafindan tanimlanir. ISO/OSI modelinin yaygin olarak taninmasina karsin, internetin tarihi ve teknik açidan açik standarti (Open Standart) TCP/IP referans modelidir (Transmission Control Protocol / Internet Protocol). TCP/IP referans modeli ve TCP/IP protokol yigini (stack), dünyanin herhangi bir yerindeki iki tane sistem arasinda veri iletisimini neredeyse isik hizinda mümkün kilar.. Uygulama Katmani (Application Layer) Tasima Katmani (Transport Layer) Internet Katmani (Inetrnet Layer) Ag Erisim Katmani (Network Access Layer) TCP/IP modeli ISO/OSI gibi katmanli yapidadir ve 4 adet katmana sahiptir. Bazi katman isimleri ISO/OSI model ile benzerlik gösterir. Ancak iki ayri modeldeki isimleri ayni olan katmanlarin görevlerini birbiri ile karistirmamak gerekir. Çunki tasima katmani disinda, ayni isimli katmanlar tamamen özdes degildirler. Katman 4 – Uygulama Katmani , ISO/OSI modelinin en üst 3 katmani ve tüm uygulama-iliskili görevleri TCP/IP modelinde tek bir katmanda birlestirilmistir. Böylece sunum, kodlama ve dialog kontrolü islerinin yürütüldügü tek bir uygulama katmani yaratilmistir. Katman 3 – Tasima Katmani , OSI modelde oldugu gibi , servisin kalitesi, güvenilirlik sorunlari, akis kontrolü ve hata düzeltme ile ilgilenir. Protokollerinden bir tanesi olan TCP, güvenilir ve hata orani az bir ag iletisimi için esnek ve mükemmel çözümler sunar. Katman 2 – Internet Katmani , görevi kaynak sistem paketlerinin, internetworkteki herhangi bir agdan, üzerinden geçtigi aglar ve yollardan bagimsiz olacak sekilde, hedef sisteme ulasmalarini saglamaktir. IP bu katmandaki belirgin protokoldür. En iyi yolun belirlenmesi ve paket anahtarlama (packet switching) bu katmanda gerçeklesir. Katman 1 – Ag Erisim Katmani , isim anlami oldukça dar ve bazen karmasik olabilir. Ayni zamanda host-to-network layer olarakda adlandirilir. IP paketinin gerçek bir fiziksel l ink yaratabilmek için ihtiyaci olan birçok konu ile ilgilenen katman bu katmandir. ISO/OSI modelin veri-bagi ve fiziksel katmanlarinin tüm görevlerini, LAN ve WAN teknoloji detaylarini içerir. SAYGILARIMLA!... |
|
|
     
|
 |
| Tags: dersleri, linux |
| Bookmarks |
| Şu an bu konuyu görüntüleyen kullanıcı sayısı: 1 (0 üye ve 1 misafir) | |
| Konu Araçları | |
| Görünüm Modları | |
|
|
Benzer Konular
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Yanıtlar | Son Mesaj |
| grafik, grafik tasarım kursu ( Kurs, ders, eğitimleri, kursları, dersleri) | aylin_kaya | Windows İşletim Sistemi | 1 | 26-06-2008 22:15 |
| Yönetim Dersleri... | morikante | Komik Hikayeler , Yazılar & Fıkralar | 2 | 01-06-2007 10:47 |
| html dersleri | oni | WebMasterlar İçin | 3 | 30-03-2007 22:19 |
| Avrupa'da Dİn EĞİtİmİ | ALbaTRoS | Muhtelif | 0 | 05-02-2007 09:31 |
| Medreseler | ALbaTRoS | Tarih | 0 | 02-11-2006 07:00 |
Düzenli Mod
