James
02-04-2006, 18:28
ATI R580 Grafik İşlemcisi ve X1900 Ekran Kartı Serisi Grafik firmaların her yıl yepyeni bir mimari duyurmalarına, aynı yıl içinde bir kere de bu mimariye güncelleme yapmalarına alışmıştık. Ortalamada her 6 ayda bir yeni ürünlerle karşılaşıyorduk. Son zamanlarda bu düzen bozuldu, örneğin NVIDIA çok uzun zamandır G70 grafik işlemcisini kullanan GeForce 7800 serisinin üstüne bir şey koymuyor, öte yandan ATI yeni X1800'ünü duyurduktan bu yana 4 ay olmadan yeni X1900 serisini duyurdu bile. Doğal olarak hem siz kullanıcıların, hem biz donanım editörlerinin, hem de satıcı firmaların aklı fena halde karışmış halde.
R520'yi daha göremeden nereden çıktı bu R580?
ATI tarihini yazsa, herhalde R520 grafik işlemcisiyle ilgili bölümü oldukça kısa tutardı. Yıllar önce çıkarttığı R300 işlemcisi ve bunu kullanan Radeon 9700 serisiyle büyük bir başarı yakalayan ATI, izleyen yıllarda hep doğru adımlar attı ve rakibi NVIDIA'yı çok zor durumlara düşürdü. R300'ün ardından gelen R350, R360, R420 ve R480 işlemcileri hep ilan edildiği zamanda piyasaya sunulan, başarılı işlemcilerdi. ATI'nin bu başarılı yürüşüyü R520 işlemcisinde durdu. Firma, NVIDIA'nın G70'inden daha önce piyasaya vereceğini iddia ettiği R520'yi bir türlü hazırlayamadı. İlk olarak 2005 yılının Mart ayında satışa sunulacağı belirtilen R520 daha sonra 2005 yazına ertelendi, daha sonra firmayı bu konuda bir sessizlik kapladı. R520 işlemcisini ancak Ekim ayında çalışır halde görebildik, test ve izlenimlerimizi size
>>> [Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.] ([Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.]) <<<<
R520 ve can verdiği X1800 serisi iyiydi, güzeldi ama belli ki geç kalmış bir işlemciydi. Daha R520 basına tanıtılmadan, bu işlemcinin ardından gelecek R580 işlemcisinin bilgilerine her yerde rastlanıyordu. Biz ATI'nin R580'i uzun süre kapalı kapılar ardında tutacağını sanıyorduk, ama firma R520'nin gecikmesini diğer ürünlerine yansıtmamayı seçti ve R580'i normalde planlanan zamanda satışa sundu. Bu durumda da firma 4 ay arayla üst uç ürün ailesini güncellemiş oldu. Aslında bu ATI için iyi de oldu, çünkü R520 kullanan X1800 serisi bir türlü bol miktarda üretilip piyasaya verilemiyordu. X1800 serisi kartlar Ekim ayında duyurulmuş olsalar da kartların kullanıcıların eline geçmesi Aralık ayını buldu. Oysa yeni X1900 serisi için ATI çok farklı konuşuyor ve ürünün duyurulduğu günde raflarda satışa hazır olacağını garanti ediyor.
R580 ne farklar içeriyor?
Yepyeni bir mimariye sahip olan R520 yongasının neler getirdiğini Ekim 2005'de yayınladığımız detaylı incelemede sizlere sunmuştuk >>> [Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.] ([Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.]) <<<. Kısaca özetlersek, 90 nanometre üretim teknolojisiyle üretilen yeni yonga 16 iş hattı içeriyor, Shader Model 3.0 teknolojisini destekliyor, Ring-Bus isminde özel bir bellek kontrolcüsü taşıyor ve ATI'nin geliştirdiği yeni AntiAliasing, Anisotropic Filtering sistemleriyle, AVIVO adı verilen yeni video görüntü özellikleri paketini içeriyordu.
R580, asıl olarak R520'nin özelliklerinden farklı bir şey sunmuyor. Yonga yine 90 nanometre teknolojisiyle üretilmekte. R520'de yaşanan üretim sorunlarından alınan dersler sayesinde R580'in üretiminde hiç bir sorun yaşanmamış. Aradaki farklar sunulan özelliklerden değil, yonganın içinde olup bitenlerden kaynaklanıyor.
321 Milyon transistör içeren R520'nin aksine, R580'de 384 Milyon transistör var. Bu gerçekten çok yüksek bir değer ve grafik işlemcilerinin 400 Milyon transistör değerini çok yakında devireceklerini gösteriyor. Bu eklenen milyonlarca transistör, beklendiği gibi kartın 16'dan fazla iş hattına sahip olması için değil. Aynı R520 yongası gibi R580 de 16 pixel iş hattına sahip bir kart. Fark, bu hatların iç yapılanmasından kaynaklanıyor ve 16 iş hattında 16 pixel shader ünitesi bulunan R520'nin aksine, R580'de 16 iş hattında toplam 48 pixel shader ünitesi var. Bu, işlemcinin 48 iş hattına sahip olduğunu göstermiyor, basında bu şekilde yer alan ifadeler oldukça yanıltıcı. Öte yandan, aslına bakarsanız ATI'nin R5xx mimarisiyle birlikte zaten bildiğimiz iş hattı kavramı belirsizleşmiş durumda. ATI'nin mimarisinde iş hattından çok, shader ünitelerine görev atayan bir yönetici var. Kartın 16 doku ünitesi olduğu için biz R580'e de 16 iş hatlı kart muamelesi yapıyoruz ama aslında bu yaklaşım çok doğru değil.
Pixel Shader
İşlemcisi
Vertex Shader
İşlemcisi Texture Ünitesi Render Back-End Z karşılaştırma
bölümü İşlenebilen
dizi sayısı
R580 (X1900) 48 8 16 16 16 512
R520 (X1800) 16 8 16 16 16 512
RV530 (X1600) 12 5 4 4 8 128
RV515 (X1300) 4 2 4 4 4 128
Her iş hattına 3 adet shader ünitesi eklenmesi, kartın ham işlem gücünü inanılmaz arttırıyor. Kart saniyede 166 Milyar pixel shader işlemi yapabilme yeteneğine sahip ve toplam işlem gücü 553.8 GigaFLOPS olarak belirtiliyor. İki adet X1900 takarak oluşturacağınız bir Crossfire sistemin ham işlem gücü 1 TeraFLOPS'u geçiyor ki bu zaten bir zamanlar ancak Super Computer diye tanımlanan bilgisayarların sahip olduğu bir işlem gücüydü.
ATI'nin sunduğu değerlere göre X1900'ün işlem gücü korkunç yüksek
ATI'nin X1600'de de kullandığı iş hattı mimarisi bu. Her iş hattında 3 shader ünitesi bulunuyor
ATI'nin R520 ile birlikte getirdiği teknolojilerden birisi, grafik işlemcisine atanan işi ufak parçalara bölüp bütün iş ünitelerine eş zamanlı olarak dağıtan Ultra-Threading sistemiydi. R580'de de aynı R520'de olduğu gibi 4 adet iş yöneticisi (dispatch processor) var ve toplam 512 iş dizisi aynı anda işlenebiliyor. Yalnız, artan shader ünitesi sayısından yararlanabilmek için bu iş dizilerine verilen piksel sayısı arttırılmış. R520'de her bir mini iş dizisi 16 piksel işlerken, R580'de bu sayı 48'e yükselmiş durumda.
ATI'nin kartın işleme sistemine yaptığı bir diğer değişiklik de kartın Z-buffer karşılaştırma ve sıralama ünitesine %50 tampon bellek takviyesi yapılması. Bu eklemenin daha çok yüksek çözünürlüklerde etkisini göstereceği bildiriliyor.
ATI'ye göre, iş hatlarının sayısını arttırmadan shader üritelerinin sayısını arttırmanın çok geçerli nedenleri var. Firma, bugünün en son oyunlarında ve gelecekte çıkacak oyunlarda shader sayısının çok fazla olduğuna ve olacağına inanıyor. Firmanın yaptığı analize göre, günümüzün grafik olarak gelişmiş oyunlardan her bir doku pikseli üzerinde ortalama 5 matematik işlem yapılıyor. F.E.A.R'da bu oranın 7:1 olduğu belirtilmiş, yani bellekten çekilen her bir doku pikseli üzerinde 7 matematik işlem yapılıyor. Splinter Cell: Chaos Theory'deyse bu oran 8:1 düzeyine yükseliyor. İşte bu tür oyunlarda kartın 16,24 ya da 32 iş hattına sahip olmasından çok, matematik işlem gücü öne çıkıyor. 24 iş hattına sahip GeForce 7800GTX, aynı anda 24 doku pikseli üzerinde işlem yapabilir, ama iş hattı başına iki matematik işlem ünitesi bulunduğu için bu pikseller üzerinde gerekli tüm matematik işlemleri tamamlamakta gecikecektir. 16 iş hattına sahip R580 ise bu pikseller üzerindeki işlemleri çok daha hızlı tamamlayıp, işi bitmiş pikselleri görüntülenmek üzere yollayıp yenileri üzerinde işe başlayabilir. Dolayısıyla, çok fazla shader kullanan her oyunda R580 mimarisinin bir üstünlüğü olacaktır, ama NVIDIA'nın 20 ve 24 iş hatlı (hatta gelecekte 32 iş hatlı) mimarileri de fazla shader kullanmayan eski uygulamalarda öne çıkacaktır.
Uygulamada etkisi tartışmalı olsa da X1900 sahipleri üzerinde
psikolojik etkisi olabilecek bir görüntü. X1900'lerde de vertex texture fetch işlevi bulunmuyor...
R520'yi daha göremeden nereden çıktı bu R580?
ATI tarihini yazsa, herhalde R520 grafik işlemcisiyle ilgili bölümü oldukça kısa tutardı. Yıllar önce çıkarttığı R300 işlemcisi ve bunu kullanan Radeon 9700 serisiyle büyük bir başarı yakalayan ATI, izleyen yıllarda hep doğru adımlar attı ve rakibi NVIDIA'yı çok zor durumlara düşürdü. R300'ün ardından gelen R350, R360, R420 ve R480 işlemcileri hep ilan edildiği zamanda piyasaya sunulan, başarılı işlemcilerdi. ATI'nin bu başarılı yürüşüyü R520 işlemcisinde durdu. Firma, NVIDIA'nın G70'inden daha önce piyasaya vereceğini iddia ettiği R520'yi bir türlü hazırlayamadı. İlk olarak 2005 yılının Mart ayında satışa sunulacağı belirtilen R520 daha sonra 2005 yazına ertelendi, daha sonra firmayı bu konuda bir sessizlik kapladı. R520 işlemcisini ancak Ekim ayında çalışır halde görebildik, test ve izlenimlerimizi size
>>> [Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.] ([Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.]) <<<<
R520 ve can verdiği X1800 serisi iyiydi, güzeldi ama belli ki geç kalmış bir işlemciydi. Daha R520 basına tanıtılmadan, bu işlemcinin ardından gelecek R580 işlemcisinin bilgilerine her yerde rastlanıyordu. Biz ATI'nin R580'i uzun süre kapalı kapılar ardında tutacağını sanıyorduk, ama firma R520'nin gecikmesini diğer ürünlerine yansıtmamayı seçti ve R580'i normalde planlanan zamanda satışa sundu. Bu durumda da firma 4 ay arayla üst uç ürün ailesini güncellemiş oldu. Aslında bu ATI için iyi de oldu, çünkü R520 kullanan X1800 serisi bir türlü bol miktarda üretilip piyasaya verilemiyordu. X1800 serisi kartlar Ekim ayında duyurulmuş olsalar da kartların kullanıcıların eline geçmesi Aralık ayını buldu. Oysa yeni X1900 serisi için ATI çok farklı konuşuyor ve ürünün duyurulduğu günde raflarda satışa hazır olacağını garanti ediyor.
R580 ne farklar içeriyor?
Yepyeni bir mimariye sahip olan R520 yongasının neler getirdiğini Ekim 2005'de yayınladığımız detaylı incelemede sizlere sunmuştuk >>> [Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.] ([Linkleri görebilmek için kayıt olmanız gerekiyor. http://www.forumturka.net/forum/register.php link'ini alıp browser'ınıza yapıştırmanız yeterlidir.]) <<<. Kısaca özetlersek, 90 nanometre üretim teknolojisiyle üretilen yeni yonga 16 iş hattı içeriyor, Shader Model 3.0 teknolojisini destekliyor, Ring-Bus isminde özel bir bellek kontrolcüsü taşıyor ve ATI'nin geliştirdiği yeni AntiAliasing, Anisotropic Filtering sistemleriyle, AVIVO adı verilen yeni video görüntü özellikleri paketini içeriyordu.
R580, asıl olarak R520'nin özelliklerinden farklı bir şey sunmuyor. Yonga yine 90 nanometre teknolojisiyle üretilmekte. R520'de yaşanan üretim sorunlarından alınan dersler sayesinde R580'in üretiminde hiç bir sorun yaşanmamış. Aradaki farklar sunulan özelliklerden değil, yonganın içinde olup bitenlerden kaynaklanıyor.
321 Milyon transistör içeren R520'nin aksine, R580'de 384 Milyon transistör var. Bu gerçekten çok yüksek bir değer ve grafik işlemcilerinin 400 Milyon transistör değerini çok yakında devireceklerini gösteriyor. Bu eklenen milyonlarca transistör, beklendiği gibi kartın 16'dan fazla iş hattına sahip olması için değil. Aynı R520 yongası gibi R580 de 16 pixel iş hattına sahip bir kart. Fark, bu hatların iç yapılanmasından kaynaklanıyor ve 16 iş hattında 16 pixel shader ünitesi bulunan R520'nin aksine, R580'de 16 iş hattında toplam 48 pixel shader ünitesi var. Bu, işlemcinin 48 iş hattına sahip olduğunu göstermiyor, basında bu şekilde yer alan ifadeler oldukça yanıltıcı. Öte yandan, aslına bakarsanız ATI'nin R5xx mimarisiyle birlikte zaten bildiğimiz iş hattı kavramı belirsizleşmiş durumda. ATI'nin mimarisinde iş hattından çok, shader ünitelerine görev atayan bir yönetici var. Kartın 16 doku ünitesi olduğu için biz R580'e de 16 iş hatlı kart muamelesi yapıyoruz ama aslında bu yaklaşım çok doğru değil.
Pixel Shader
İşlemcisi
Vertex Shader
İşlemcisi Texture Ünitesi Render Back-End Z karşılaştırma
bölümü İşlenebilen
dizi sayısı
R580 (X1900) 48 8 16 16 16 512
R520 (X1800) 16 8 16 16 16 512
RV530 (X1600) 12 5 4 4 8 128
RV515 (X1300) 4 2 4 4 4 128
Her iş hattına 3 adet shader ünitesi eklenmesi, kartın ham işlem gücünü inanılmaz arttırıyor. Kart saniyede 166 Milyar pixel shader işlemi yapabilme yeteneğine sahip ve toplam işlem gücü 553.8 GigaFLOPS olarak belirtiliyor. İki adet X1900 takarak oluşturacağınız bir Crossfire sistemin ham işlem gücü 1 TeraFLOPS'u geçiyor ki bu zaten bir zamanlar ancak Super Computer diye tanımlanan bilgisayarların sahip olduğu bir işlem gücüydü.
ATI'nin sunduğu değerlere göre X1900'ün işlem gücü korkunç yüksek
ATI'nin X1600'de de kullandığı iş hattı mimarisi bu. Her iş hattında 3 shader ünitesi bulunuyor
ATI'nin R520 ile birlikte getirdiği teknolojilerden birisi, grafik işlemcisine atanan işi ufak parçalara bölüp bütün iş ünitelerine eş zamanlı olarak dağıtan Ultra-Threading sistemiydi. R580'de de aynı R520'de olduğu gibi 4 adet iş yöneticisi (dispatch processor) var ve toplam 512 iş dizisi aynı anda işlenebiliyor. Yalnız, artan shader ünitesi sayısından yararlanabilmek için bu iş dizilerine verilen piksel sayısı arttırılmış. R520'de her bir mini iş dizisi 16 piksel işlerken, R580'de bu sayı 48'e yükselmiş durumda.
ATI'nin kartın işleme sistemine yaptığı bir diğer değişiklik de kartın Z-buffer karşılaştırma ve sıralama ünitesine %50 tampon bellek takviyesi yapılması. Bu eklemenin daha çok yüksek çözünürlüklerde etkisini göstereceği bildiriliyor.
ATI'ye göre, iş hatlarının sayısını arttırmadan shader üritelerinin sayısını arttırmanın çok geçerli nedenleri var. Firma, bugünün en son oyunlarında ve gelecekte çıkacak oyunlarda shader sayısının çok fazla olduğuna ve olacağına inanıyor. Firmanın yaptığı analize göre, günümüzün grafik olarak gelişmiş oyunlardan her bir doku pikseli üzerinde ortalama 5 matematik işlem yapılıyor. F.E.A.R'da bu oranın 7:1 olduğu belirtilmiş, yani bellekten çekilen her bir doku pikseli üzerinde 7 matematik işlem yapılıyor. Splinter Cell: Chaos Theory'deyse bu oran 8:1 düzeyine yükseliyor. İşte bu tür oyunlarda kartın 16,24 ya da 32 iş hattına sahip olmasından çok, matematik işlem gücü öne çıkıyor. 24 iş hattına sahip GeForce 7800GTX, aynı anda 24 doku pikseli üzerinde işlem yapabilir, ama iş hattı başına iki matematik işlem ünitesi bulunduğu için bu pikseller üzerinde gerekli tüm matematik işlemleri tamamlamakta gecikecektir. 16 iş hattına sahip R580 ise bu pikseller üzerindeki işlemleri çok daha hızlı tamamlayıp, işi bitmiş pikselleri görüntülenmek üzere yollayıp yenileri üzerinde işe başlayabilir. Dolayısıyla, çok fazla shader kullanan her oyunda R580 mimarisinin bir üstünlüğü olacaktır, ama NVIDIA'nın 20 ve 24 iş hatlı (hatta gelecekte 32 iş hatlı) mimarileri de fazla shader kullanmayan eski uygulamalarda öne çıkacaktır.
Uygulamada etkisi tartışmalı olsa da X1900 sahipleri üzerinde
psikolojik etkisi olabilecek bir görüntü. X1900'lerde de vertex texture fetch işlevi bulunmuyor...